Z dziejów parafii

Parafia w Niewieścinie powstała około 1297-1299. Fundatorem, założycielem był książę Mestwin II. Wyłączył on nową parafię z parafii gruczeńskiej. Pierwszy kościół zbudowany został nad jeziorem w centrum miejscowości. Prawdopodobnie w drugiej połowie XVI wieku został zbudowany drugi, drewniany kościół. W roku 1584 wizytator zapisał tytuł kościoła: Św. Trójcy i Św. Jakuba. Konsekrowany przez biskupa Rozrażewskiego 16 sierpnia 1586 roku pod wezwaniem Św. Jakuba Starszego, zapadał się po roku 1642 i został następnie przebudowany. Z dokumentów wiadomo, że miał dwie wieże, wewnątrz pięć ołtarzy i dwa chóry. Kościół ostatecznie rozebrano w latach 1830-1840 z powodu złego stanu technicznego. Po tym wydarzeniu nasza parafia została przyłączona do parafii w Topolnie. Dopiero w roku 1884 parafia otrzymała znów osobnego duszpasterza.

Obecną świątynię wybudowano w latach 1856-1866 w stylu neogotyckim, według projektu architekta Luchterhada ze Świecia. Ufundował ją ówczesny właściciel Niewieścina - Niemiec Rasmus. W kościele znajduje się barokowy ołtarz główny, pochodzący ze starego kościoła. Datuje się go na 1700 rok. Ołtarze boczne pochodzą z końca XVII wieku, zostały przywiezione z parafii w Grucznie. W kościele znajduje się również chrzcielnica barokowa w kształcie anioła dźwigającego kolistą czarę. Dzwon z 1640 w czasie demontażu przez Niemców w czasie drugiej wojny światowej upadł i uległ pęknięciu. Drugi odlany w 1822 pochodził z majątku z Cieleszyna. Obecnie jest on zdeponowany w muzeum diecezjalnym w Pelplinie. Organy w kościele zostały zbudowane zapewne w połowie XIX wieku przez wrocławskich organmistrzów Theodora Rudolfa Roberta Ackermana i Alfreda L. Moritza Müllera. Organy były przebudowywane, prawdopodobnie zmieniano dyspozycję.

W dokumentach z roku 1928 (Diecezja chełmińska - zarys historyczno-statystyczny) wskazuje się na następujące dane: w obrębie parafii mieszka katolików Polaków około 1123, ewangelików Niemców 1500, ogółem 2623. Komunikujących jest 894.

W 1930 roku odłączono od parafii Niewieścin wioski Pruszcz, Mirowice, Wałdowo, ponieważ powstała nowa parafia w Pruszczu. Obecnie parafia w Niewieścinie obejmuje 5 wsi: Niewieścin, Zawada, Cieleszyn, Zbrachlin oraz Luszkowo.

Dnia 23 listopada 1957 roku odbyła się konsekracja Kościoła w Niewieścinie. Przewodniczył jej biskup Chełmiński Kazimierz Józef Kowalski. Z kolei konsekracja ołtarza głównego miała miejsce w dniu 23 października 2010 roku, przeprowadził ją biskup Pelpliński Jan Bernard Szlaga.

Zapraszamy do zobaczenia KRONIKI PARAFIALNEJ pod tym linkiem.

Księża, którzy opiekowali się naszą parafią na przełomie wieków:

  • Walenty Kazimierz Mężyński (1722 – ?)
  • Walenty Kamieniewicz (? – 1729)
  • Michał Poćwiardowski (1729 – 1733)
  • NN. Babecki (1733 – ?)
  • Thomas Brodowitz (? - 1738 – 1745) – Comendarius Niewiescienensis
  • Valentinus Mathias Kostrzyński ( 1745 – 1749) – Parochus
  • Thomas Nicolas Chmielewski (1750 – 1780) Curatus; (1781 – 1783) – Parochus
  • Józef Prądzyński (1783 – 1785) – Admin
  • Joannes Dutkowski (1785 – 1785) – Parochus
  • Joannes von Komyszka (1786 – 1787) – Parochus
  • Antoni Moszczeński (1788 – 1792) – Comendarius
  • Stanslaus Niebieski (1792 – 1793) – Praepositus Grucznensin et Curatus Niewiescinensis
  • Maximilian Preysenhammer (1795 – 1795) – Ordini Monachorum Sancti Pauli – Comendarius
  • Felicianus Zagrodzki (1796 – 1797) – Prior Praepositus Topolniensis Comedarius Niewiescienensis
  • Franciscus Felix Synakiewicz (1797 - 1797) – Parochus-ex Franciszkanin
  • Laurentius Merecz (1800 – 1802) – Comendarius
  • Eustachius Głowinski (1802 – 1805) – Comendarius
  • Carolus vos Piwnicki (1807 – 1811) – Curatus
  • Carolus Sieniawski (1812 – 1815) – Admin
  • Joannes Cichocki (1816 – 1840) – Praepositus Topollnensis et Comendarius Niewiescienensis; (22.05.1840-1851) – Praepositus Topollnensis et Niewiescienensis
  • Franciscus Kandyba (1851 – 1851) – Pfarr Admin.
  • Augustinus Cernikau (1852 – 1868) – Pfarrer Niewiescienensis
  • Augustinus Komischke (1868 – 1871) – Pfarrer Niewiescienensis
  • Franciscus Albrecht (1871 – 1874) – Pfarr Admin.
  • Leon Masłonski (1875 – 1875) – pełnił posługę duszpasterską „nielegalnie”

W okresie Kulturkampfu nie ma proboszcza, a parafia zarządzana była przez proboszcza z Topolna.

  • Gardzielewski Franciszek (1884 – 1886) – Proboszcz
  • Lisiński Feliks (1887 – 1894) – Proboszcz
  • Weilandt Antoni (1895 – 1897) – Proboszcz
  • Jaruszewski Franciszek (1897 – 1901) – Proboszcz
  • Nawacki Ignacy (1901 – 1914) – Proboszcz
  • Urodzony 3 grudnia 1882 w Barłożnie (powiat Starogard Gdański) w rodzinie zamożnego rolnika Aleksandra i Franciszki z Jarzembowskich. W 1903 roku ukończył gimnazjum w Kwidzynie. Studiował jeden semestr we Wrocławiu (wpis 25 maja 1903) i Seminarium Duchownym w Pelplinie (1903-1907), gdzie otrzymał 18 marca 1907 święcenia kapłańskie.
    Był wikarym w Tucholi, Radawnicy, Kamieniu, Lęborku, Gdańsku (Kościół Św. Brygidy), Kartuzach – tu uczył religii w szkole dla chłopców (1912-1914), Drzycimiu po śmierci ks. proboszcza J. Cyry zarządzał parafią. Został proboszczem w Niewieścinie (14 kwietnia 1915 roku), następnie w Parchowie (1 kwietnia 1930).
    Otrzymał Złoty Krzyż Zasługi (1938) za działalność narodową w okresie zaborów; należał to TNT (1916-1921).
    Aresztowany 22 listopada 1939, był więziony w Kartuzach. Zginął zamordowany 25 listopada 1939 roku w Lesie Kaliskim.
  • Par. vacat; Victor Brząkała (1931 – 1932) – Admin.
  • Wierzchowski Feliks (1932 – 1943) – Proboszcz
  • Boleslaus Łosiński (1938 – 1939) – Admin. in spiritualibus
  • August Schwanitz (1943 – 1947) – Admin. obsługiwał parafię po aresztowaniu Feliksa Wierzchowskiego
  • Konrad Waedelstaedt (1947 – 1948) – Administrator
  • Ks. Jan Cibura (1948 – 1964) – Proboszcz
  • Ks. Jerzy Kosz (1964 – 1970) – Proboszcz
  • Ks. Zdzisław Wirwicki (1970 -1979) – Proboszcz
  • Ks. Kazimierz Burda (1979 -2004) – Proboszcz
  • Ks. Andrzej Danielski (od 2004)  – Proboszcz
Ostatni organiści:
  • Henryk Zadrożny 1962-1970
  • Wawrzyniec Jaworski
  • Sikorski Stanisław 1991 - 1994
  • Wojciech Kuczborski
  • Jan Danielski 2006-2015
  • Jakub Zmudziński - obecnie
Nadzwyczajni Szafarze Komunii Świętej:
  • Andrzej Świątek
  • Piotr Rybka

Historia wsi Niewieścin jest niezwykle bogata. Pierwszy raz nazwa miejscowości pojawia się już w roku 1302 jako Nyvescino. W roku 1305 znaleziono wzmiankę o Grzegorzu z Niewieścina – właścicielu majątku. Był on jednym z najbogatszych w regionie. Wieś nazywała się wówczas Nebestin, później Nybescyn w 1349r, Niwisczin w 1415r., Niewieszczino w 1534r. Rząd Pruski nazwał miejscowość w 1898 roku Rasmushausen według ówczesnego właściciela Rasmusa. Trwało to do roku 1920.

Właścicielami od 1305 roku byli Polacy – hrabiowie Niewieścińscy. Ostatnim właścicielem do roku 1825 był Józef Moszczeński. Jako pułkownik zorganizował powstanie przeciwko rządom pruskim w lasach tucholskich, gdzie został schwytany i stracony. Majątek przeszedł na skarb rządu pruskiego. W 1830 roku rząd pruski sprzedał go rodzinie Rasmusów pochodzących z zachodnich Niemiec. W 1937 roku rząd polski przejął majątek Rasmusów za długi i sprzedał go sędziemu Hermanowi z Torunia.

W pałacu Niewieścińskich po wojnie znajdował się Uniwersytet Ludowy, który działał kilka lat. Kiedy pałac przeszedł pod władanie PGR-u, uległ całkowitej dewastacji. Do dzisiaj pozostał pałacyk wybudowany przez Rasmusów.

Do ciekawostek historycznych należy zaliczyć fakt, iż w drodze z Wyszogrodu do Świecia przez Niewieścin wędrował św. Wojciech.